Gmina Lubochnia powstała w miejscu, gdzie najstarszy szlak handlowy, jaki wiódł z Rusi Kijowskiej przez Radom, przerwę inowłodzką na Pilicy, Łęczycę, Toruń do Bałtyku krzyżował się z drogą wiodącą z Wielkopolski na Mazowsze.
U progu XV stulecia miało miejsce ważne dla Lubochni wydarzenie, mające niewątpliwie wpływ na późniejsze dzieje wsi i całej dzierżawy lubocheńskiej. Około 1400 r. król Władysław Jagiełło ustanowił w Lubochni opłatę wnoszoną na rzecz Uniwersytetu Krakowskiego, po 9 gr. Z każdego łanu kmiecego, w zamian za przywilej kształcenia na tymże uniwersytecie po dwóch synów z Lubochni.
Możliwość kształcenia w akademii świadczy, że dość wcześnie powstać musiała w Lubochni szkoła, która była w stanie przygotować uczniów do dalszych studiów. Powstać ona musiała najpóźniej w pierwszych latach XV w., chociaż wzmiankę o lubocheńskim "rektorze" spotykamy dopiero w I połowie XVI w.
Wykształceni na akademii młodzieńcy utrzymywali zapewne łączność z rodzinną wsią, a być może niektórzy wracali tu, by w miejscowej szkółce objąć funkcję "rektora", siać oświatę i postęp.
W kwietniu 1644 r. kierował szkołą Stanisław, podpisany jako "rector schola", a od listopada tego roku rektorem Tomasz Jagiętowicz. Bardzo długo na stanowisku rektora pozostawał Bernard Tymowski. Przetrwał on szczęśliwie najazd szwedzki i powinności rektorski sprawował prawie do samego 1700 r.
O istnieniu szkółki parafialnej w Lubochni wspominają wizytatorzy Komisji Edukacji Narodowej, przed rokiem 1782.
Chlubną kartę zapisała gmina Lubochnia w pamiętnych latach rewolucji 1905-1907 r. czynny udział w walkach o szkołę polską wzięli nauczyciele i uczniowie, organizując strajki, w których domagali się wprowadzenia do nauczania języka polskiego oraz nauczania historii Polski.
W tym tak ciężkim okresie w Lubochni zorganizowano dalszych siedem szkół elementarnych, tak iż w 1917 r. było ich ogółem dwanaście. Dnia 7 października 1917 r. na wolnym zebraniu Kółka Rolniczego uchwalono otworzyć w Lubochni szkołę średnią im. Tadeusza Kościuszki i zebrano na ten cel pewną kwotę pieniężną. Do realizacji tego planu jednak nigdy nie doszło.
Po odzyskaniu niepodległości w roku 1918 stopień organizacyjny szkoły w Lubochni powiększał się z roku na rok. Nie nastąpiły jednak żadne zmiany w rozszerzaniu lokalu szkolnego. Szkoła mieściła się nadal w starym budynku jednoklasowej szkoły sprzed stu lat.
Dnia 16 października 1927 r. poświęcono kamień węgielny pod budowę nowego gmachu szkolnego w Lubochni. Poświęcenia dokonał miejscowy proboszcz ksiądz Wacław Zienkowski. Do budowy gmach szkolnego przyczynił się wysoką ofiarą 30 000 zł pan prezydent Rzeczypospolitej Polskiej prof. Ignacy Mościcki.
Rok 1939, wybucha II wojna światowa. Władze okupacyjne wydały nowe programy nauczania, w których nie było miejsca na wiadomości o Polsce. Program przewidywał naukę czytania i rachunków. Zalecono naukę bez podręczników. Wszystkie podręczniki przedwojenne zostały przez okupanta wycofane i zniszczone. Używanie podręczników innych było surowo zakazane i karane z całą bezwzględnością. Pomoce naukowe takie jak mapy zostały wycofane i zakazano ich używać. W szkole odbywały się częste kontrole inspektora, a nawet gestapo. Sprawdzano czy uczniowie przynoszą przedwojenne podręczniki szkolne i sprawdzano, o czym nauczyciel uczy dzieci. Często wypytywano dzieci o nauczycieli. Każde niedopatrzenie, czy źle powiedziane słowo dziecka mogło przyczynić się do aresztowania nauczyciela i wywiezienia do obozu.
W okresie wakacji 1942 r. w niektórych gminach powiatu rawsko-mazowieckiego (w tym i Lubochni) powstała Tajna Organizacja Nauczycieli, której głównym zadaniem było:
- Upowszechnianie wśród uczniów nauczania przedmiotów ojczystych usuniętych z programu.
- Upowszechnianie nauczania na poziomie szkoły średniej.
- Organizowanie obrony dorobku kulturowego przed niszczeniem przez okupanta.
Ogłoszony 22 lipca 1944 roku Manifest Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego zapowiadał powstanie nowej Polski, wolnej od wyzysku i ucisku.
Społeczeństwo Lubochni pozbawione w ciągu pięciu lat prawdziwie polskiej szkoły wzięło udział w przywróceniu stanu użytkowania zdewastowanego budynku szkolnego. Wszystkie pięć szkół istniejących w gminie Niemcy zamienili na koszary i składy, kompletnie zdewastowali ich wyposażenie. Większość budynków szkolnych została zburzona przez pociski artyleryjskie, w niektórych popękały tylko ściany. Pan Stanisław Milczarek - przewodniczący Komisji Oświaty dążył do stworzenia dobrych warunków kształcenia dzieci w wieku szkolnym, jak również młodzieży starszej, która z powodu wojny i okupacji nie mogła uczęszczać do szkoły. Zadbał też o nauczanie ludzi dorosłych, którzy na skutek niedostatecznego rozwoju szkolnictwa w okresie międzywojennym, nie mogli osiągnąć właściwego poziomu wykształcenia.
W 1948 r. z terenu gminy uczęszczało do szkół średnich 43 osoby, a na wyższe uczelnie 11 osób. Z funduszu Zarządu Gminnego utrzymywany był we własnym budynku Dom Kultury, w którym skupiało się życie wszystkich organizacji społeczno-kulturowych dorosłych i młodzieży. Zlikwidowano analfabetyzm, przeszkalając na kursach wieczorowych ponad 300 osób.
Przez lata dzieci lubocheńskie uczyły się w szkole wybudowanej w okresie międzywojennym w 1927 r. Stary budynek sypał się, wymagał remontu. Był ciasny, mało przytulny, zimny. Zajęcia odbywały się na dwie zmiany. W godzinach " szczytu" panował, niesamowity zgiełk, hałas i tłok.
Liczba uczniów szkoły powiększyła się po roku 1975, kiedy to utworzono Zbiorczą Szkołę Gminną w Lubochni. Zaczęto dowozić dzieci ze starszych klas (V-VIII) ze szkoły w Brenicy, Małcza, Emilianowa. W Brenicy i Małczu pozostały dzieci z nauczania początkowego.
Przez kilka lat wykorzystywano, jako sale lekcyjne pomieszczenia Ochotniczej Straży Pożarnej, Spółdzielni Kółek Rolniczych, prywatnego domu. Po przeprowadzeniu się Urzędu Gminy do nowego budynku "starą gminę" przeznaczono na sale lekcyjne dla klas I-III.
Przez lata dzieci lubocheńskie uczyły się w szkole wybudowanej w okresie międzywojennym w 1927 r. Stary budynek sypał się, wymagał remontu. Był ciasny, mało przytulny, zimny. Zajęcia odbywały się na dwie zmiany. W godzinach " szczytu" panował niesamowity zgiełk, hałas i tłok. W dniu 25 maja 1988 r. na boisku za budynkiem szkoły pojawił się ciężki sprzęt. Rozpoczęto wykopy pod fundamenty nowej szkoły. Rodziły się nadzieje i wątpliwości. Patrzono z niedowierzaniem na postępujące prace wokół szkoły. I oto 15 października 1988 r. nastąpiło wmurowanie kamienia węgielnego.
Na realizację marzeń społeczeństwo Lubochni czekało bardzo długo, ale oto 1 września 1992 r. odbyła się Uroczysta Inauguracja Roku Szkolnego wraz z oddaniem i poświęceniem nowego budynku szkolnego. Jednak w nowej szkole "zabrakło miejsca" dla najmłodszych dzieci, które w dalszym ciągu uczyły się w "starej gminie". Podczas uroczystości Wójt Gminy mgr Włodzimierz Nitkowski poinformował o kolejnej inwestycji dla szkoły - budowie hali sportowej. Odstąpiono od budowy małej sali sportowej, zdecydowano się na halę sportową, która zostanie udostępniona dla potrzeb społeczeństwa.
Od 1 stycznia 1993 r. szkoła w Lubochni staje się Publiczną Szkołą Podstawową, której organem prowadzącym staje się Rada Gminy w Lubochni.
W 1994 r. została zlikwidowana z powodów finansowych i małej ilości dzieci Szkoła Podstawowa w Brenicy. Była to szkoła niepełna, posiadała obniżony stopień organizacyjny do klas I-III.
Zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią Wójta Gminy została oddana w 1996 roku piękna hala sportowa. Ma ona płytę główną o wymiarach 18 x 30 m, trzy pełno wymiarowe boiska do koszykówki, siatkówki i tenisa oraz zaplecze: siłownię, salę ćwiczeń korekcyjnych, szatnie, natryski. Był to obiekt, którym można było poszczycić się przed całą Polską.
Wraz z oddaniem hali sportowej 12 listopada 1996 r. szkoła otrzymuje imię Powstańców Styczniowych 1863 roku oraz sztandar ufundowany przez rodziców i społeczność gminną. Na sztandarze znajduję się m.in. herb Powstania Styczniowego - tarcza trójpolowa z Orłem, Pogonią i Michałem Archaniołem.
Jeszcze w tym samym roku Rada Gminy podejmuje decyzję o dalszej rozbudowie szkoły. Prace budowlane miały doprowadzić do wybudowania budynku, który mieściłby sale lekcyjne dla klas I-III, przedszkole, stołówkę, świetlicę. Obiekt miał powstać na miejscu rozebranego już do podstaw starego, wysłużonego budynku, pamiętającego czasy I. Mościckiego.
Z dniem 1 września 1999 r. wchodzi w życie Nowa Reforma Oświatowa. W związku z nią w roku szkolnym 1999/2000 w Lubochni zostaje utworzona sześcioletnia szkoła podstawowa i trzyletnie gimnazjum. Ze względu na brak lokalu przejściowo szkoła podstawowa (łącznie z klasami ósmymi, które miały realizować dotychczasowy program nauczania) i gimnazjum mieściły się w budynku dotychczasowej Publicznej Szkoły Podstawowej im. Powstańców Styczniowych 1863 r.
Cały czas trwały prace budowlane przy nowym obiekcie.
Uchwałą Rady Gminy Lubochnia nr 91/2000 z dnia 28 lutego 2000 r. utworzono z dniem 1 września 2000 r. Zespół Szkolno-Przedszkolny w Lubochni.
W skład zespołu weszły:
- Publiczna Szkoła Podstawowa im. Powstańców Styczniowych 1863r. w Lubochni ze Szkołą Filialną w Tarnowskiej Woli.
- Publiczne Przedszkole Samorządowe w Lubochni.
1 września 2000 r. był przełomową datą dla społeczności lubocheńskiej już teraz wszystkie dzieci realizowały obowiązek szkolny we wspaniałych warunkach lokalowych.
W tymże roku przestał istnieć punkt filialny w Małczu oraz został obniżony stopień organizacyjny klas Szkoły Podstawowej w Tarnowskiej Woli. Uczniowie klas 0, I-III realizują obowiązek szkolny w Publicznej Szkole Podstawowej im. Powstańców Styczniowych 1863 r. w Lubochni - Szkoła Filialna w Tarnowskiej Woli.
Następnie uchwałą nr 154/01 Rady Gminy z dnia 9 lutego 2001 r. zlikwidowano z dniem 31 sierpnia2001 r. Publiczną Szkołę Podstawową w Nowym Jasieniu o strukturze klas I-VI. W Nowym Jasieniu utworzono Szkołę Filialną o nazwie: Publiczna Szkoła Podstawowa im. Powstańców Styczniowych 1863 r. w Lubochni - Szkoła Filialna w Nowym Jasieniu.
W roku 2004 podjęto dwie uchwały w sprawie likwidacji Szkół Filialnych. Uchwała nr XVI /93/94 Rady Gminy z dnia 25 lutego 2004 r. w sprawie likwidacji Szkoły Filialnej w Nowym Jasieniu oraz uchwałę nr XVI /94/94 Rady Gminy z dnia 25 lutego 2004 r. w prawie likwidacji Szkoły Filialnej w Tarnowskiej Woli. Z dniem 1 września 2004 roku wszystkie dzieci ze szkól filialnych kontynuowały naukę w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Lubochni.
www.lubochnia.pl

























